Wieża Łazienna stoi u zbiegu ulic Krawieckiej i Masarskiej. Zbudowana jest na planie prostokąta o wymiarach 4,32 m × 7,22 m. Pierwotnie miała 20 m wysokości. Pełniła potrójną funkcję: obserwacyjną, obronną i komunikacyjną jako brama miejska. Bramę wybudowano, aby ułatwić komunikację z przedmieściem. Umożliwiała mieszkańcom okolicznych wsi dotarcie do kościoła św. Jadwigi.
Pierwotnie brama znajdowała się w przyziemiu Wieży Łaziennej. Miała szerokość 5,4 m. Prawdopodobnie okazała się jednak zbyt wąska lub uległa uszkodzeniom. W trzeciej ćwierci XV wieku postanowiono więc ją zamurować, a obok wzniesiono nową bramę, zwaną Bramą Nową. Do dziś na wieży widać ślady zamurowanego przejścia. Brama Nowa znajdowała się pomiędzy istniejącą do dzisiaj Wieżą Łazienną a budynkiem przy ul. Kopernika 2. Jej wygląd jest znany z przekazów ikonograficznych.
Po zamurowaniu przejścia w Wieży Łaziennej nie było już możliwości, aby się do niej dostać. Powiększono więc jeden z otworów okiennych i utworzono w nim wejście. Znajdowało się ono na drugim poziomie wieży, na wysokości poddasza Bramy Nowej. W ten sposób można było dostać się do wieży z bocznego pomieszczenia bramowego. Wkrótce pomieszczenie na poddaszu stało się zapleczem dla załogi bramy. Gdy część załogi czuwała, pozostali mogli odpoczywać na łóżkach w Wieży Łaziennej.
Wieżę pokrywał czterospadowy dach z dachówki. W 1717 r. dach rozebrano, nadbudowano trapezowe szczyty i wykonano barokowy hełm z wieżyczką, która stoi do dziś. Od tamtego czasu wieża ma 35 m wysokości.
W 1810 r. Bramę Nową rozebrano. Kilkanaście lat później, w latach dwudziestych XIX wieku, planowano rozebrać również Wieżę Łazienną. Na szczęście pomysł ten nie został zrealizowany.
A może gdyby nie rozebrano bramy, mielibyśmy dziś w Zielonej Górze taki oto obrazek?
Nazwa Łazienna pochodzi najprawdopodobniej od łaźni miejskiej, która znajdowała się w pobliżu. Miałoby to sens, ponieważ w pobliżu Bramy Nowej do fosy wpadała Złota Łęcza — miejska rzeczka. Nazwa Wieża Głodowa dotyczy tak naprawdę innej wieży, stojącej u zbiegu dzisiejszego Placu Pocztowego z ulicą Pod Filarami. Została ona jednak rozebrana w 1746 r., a kamień i cegłę wykorzystano do budowy zboru ewangelickiego, dzisiejszego kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej.
Zdjęcie wieży na pocztówce z 1965 r.
Zobacz także:
Literatura:
- Hugo Schmidt, Geschichte der Stadt Grünberg, Schles., Grünberg 1922.
- Rocznik „Studia Zielonogórskie”, nr 10:
Krzysztof Garbacz,
„Pozostałości murów obronnych pod ulicą Pod Filarami w Zielonej Górze — wyniki prac archeologicznych”. - Rocznik „Studia Zielonogórskie”, nr 10:
Wojciech Eckert,
„Średniowieczne fortyfikacje Zielonej Góry”. - 2006 r. — Krzysztof Garbacz, Zielona Góra. Spacer z przeszłością.
- 2002 r. — Stanisław Kowalski, Mury obronne Zielonej Góry.